Je had je voorgenomen het anders te doen.
En toch ging die zak chips open.
Of die reep chocolade.
Of je begon om vier uur ’s middags te eten en eigenlijk hield het daarna niet meer op.
En dan komt vaak onmiddellijk de volgende gedachte:
Waarom kan ik dit nou niet gewoon?
Of erger:
Wat is er mis met mij?
Dat lijkt misschien een logische vraag. Maar het is meestal precies de verkeerde.
Want zodra je van “ik heb iets gedaan wat ik eigenlijk niet wilde” naar “er is iets mis met mij” gaat, verandert schuldgevoel in schaamte.
En schaamte helpt je zelden vooruit.
Schuld en schaamte zijn niet hetzelfde
Schuldgevoel zegt:
Dat ging niet zoals ik wilde. Wat kan ik de volgende keer anders doen?
Schaamte zegt:
Zie je wel. Ik kan dit gewoon niet.
Dat verschil is belangrijk.
Bij schaamte schiet je brein gemakkelijker in zelfbescherming. Je aandacht vernauwt, stress neemt toe en juist de hersenfuncties die je nodig hebt om rustig te plannen en andere keuzes te maken, functioneren minder goed.
Met andere woorden:
Jezelf streng toespreken zodat je “eindelijk wat meer discipline krijgt” kan precies het tegenovergestelde effect hebben.
De oorspronkelijke tekst waarop deze blog is gebaseerd verwoordt dat mooi: schaamte leidt tot verstoppen, en verstoppen haalt juist steun en mogelijkheden tot verandering weg.
Misschien is er dus een betere vraag
Stel dat je ’s avonds steeds naar chocolade verlangt.
Dan kun je denken:
Waarom heb ik toch zo weinig wilskracht?
Maar daar kom je niet veel verder mee.
Interessanter is:
Wat probeerde mijn lichaam of mijn brein op dat moment voor mij op te lossen?
Misschien was je doodmoe.
Misschien had je overdag te weinig gegeten.
Misschien schommelde je bloedsuiker.
Misschien heb je slecht geslapen.
Misschien zit je de hele dag in de hoogste versnelling en is eten ’s avonds de eerste echte ontspanning.
Of misschien heb je jezelf de hele dag zóveel verboden dat je brein uiteindelijk zegt: nu is het genoeg.
Dan wordt eten ineens geen gebrek aan karakter, maar informatie.
En met informatie kunnen we iets.
Dat betekent niet dat alles maar goed is
Dit is belangrijk.
Niet oordelen betekent niet dat je zegt:
Ach, dan eet ik voortaan iedere avond een pak koekjes.
Je blijft verantwoordelijk voor wat je doet.
Maar er is een enorm verschil tussen jezelf verantwoordelijk houden en jezelf afbranden.
Als iets iedere keer opnieuw gebeurt, heeft het weinig zin om voor de twintigste keer te concluderen dat je gewoon “sterker” moet zijn.
Dan moet je onderzoeken waarom dit patroon steeds ontstaat.
Dat is precies waar we bij Nederland Slank naar kijken.
Niet alleen:
Wat eet je?
Maar ook:
Wat gebeurt er fysiologisch waardoor jouw lichaam hierom vraagt?
Slaap, stress, hormonen, schildklierfunctie, bloedsuikerregulatie, voeding en je brein beïnvloeden elkaar voortdurend.
Gedrag ontstaat niet in een vacuüm.
Stop dus met jezelf de verkeerde vraag te stellen
Heb je iets gegeten wat niet de bedoeling was?
Kijk ernaar.
Maar zonder het drama.
Niet:
Wat is er toch mis met mij?
Wel:
Wat gebeurde er vóórdat ik ging eten?
Was ik moe?
Had ik honger?
Was ik gespannen?
Had ik te weinig gegeten?
Wilde ik mezelf belonen?
Zocht ik rust?
Was het automatische gewoonte?
Dat zijn vragen waarop een antwoord mogelijk is.
En zodra je het antwoord weet, kun je iets veranderen.
De oorspronkelijke mail geeft eigenlijk precies die verschuiving: niet vragen wat er mis met je is, maar onderzoeken wat je hoopte dat het gedrag je zou geven — rust, ontspanning, even uit kunnen staan.
Afvallen begint niet bij jezelf harder aanpakken
Veel mensen hebben jarenlang geprobeerd zichzelf met regels, discipline en schuldgevoel in het gareel te houden.
Soms werkt dat even.
Tot het leven ertussen komt.
Stress. Slecht slapen. Vakantie. Eenzaamheid. Hormonen. Vermoeidheid. Een drukke werkdag.
En dan blijkt wilskracht een bijzonder onbetrouwbaar systeem.
Daarom kijken wij liever naar de oorzaak.
Want wanneer je begrijpt waarom je lichaam doet wat het doet, wordt veranderen een stuk eenvoudiger.
Niet omdat je ineens perfect bent.
Maar omdat je eindelijk het juiste probleem probeert op te lossen.
En misschien is dat vandaag al een mooi begin:
Als je iets doet waarvan je achteraf denkt dit wilde ik eigenlijk niet, vraag jezelf dan eens niet:
“Wat is er mis met mij?”
Vraag:
“Wat had ik op dat moment eigenlijk nodig?”
Dat is een veel interessantere vraag.
En vaak begint daar de verandering.
