Gewichtstoename rond de menopauze

De menopauze, een periode waar bijna elke vrouw tegen op ziet of zelfs van gruwelt. Slecht slapen, opvliegers en transpireren, geen enkele vrouw zit er echt op te wachten. Vaak gaat deze periode ook nog eens gepaard met ongewenste gewichtstoename. Er zijn vele factoren die hier een rol bij spelen, zoals hormonen, genen en voeding en leefstijl. Maar hoe werkt dit dan precies en komt elke vrouw aan tijdens de menopauze? In hoeverre kun je deze gewichtstoename voorkomen?

De hormonale veranderingen in het leven van de vrouw

De menopauze is een hormonale verandering die alleen voorkomt bij vrouwen. Dit is echter niet de enige hormonale verandering die een vrouw meemaakt in haar leven. Er treden 4 periodes van hormonale veranderingen op tijdens het leven van een vrouw. Om de menopauze beter te begrijpen worden de 4 periodes toegelicht:

De pre-menopauze
Deze periode kenmerkt zich als de vruchtbare periode van de vrouw. Tijdens deze periode kan een vrouw zwanger worden. Deze periode start in de puberteit met de eerste menstruatie en eindigt met de laatste menstruatie. De duur van deze periode verschilt per individu, maar duurt ongeveer 30 tot 40 jaar.

De peri-menopauze
Dit is het voorstadium van de menopauze. Tijdens deze periode beginnen de oestrogeenspiegels en progesteron niveaus geleidelijk aan te dalen. Deze fase treedt bij de meeste vrouwen op tussen de leeftijd van 40 tot 50 jaar. De peri-menopauze kenmerkt zich door een aantal symptomen, zoals opvliegers en het snel warm hebben, slecht slapen, een onregelmatige menstruatiecyclus, stemmingswisselingen én gewichtstoename.

De menopauze
Men spreekt officieel van de menopauze als een vrouw 12 maanden lang geen menstruatie meer heeft gehad. Vanaf dat moment is een vrouw ook niet meer vruchtbaar. De gemiddelde leeftijd waarop op dit gebeurt is 51 (1). Tijdens de menopauze hebben veel vrouwen erge klachten. Maar niet bij iedereen zijn deze klachten in dezelfde hevige mate aanwezig. De aanwezigheid/hevigheid van de klachten hangt vaak af van verschillende factoren, zoals voeding.

De post-menopauze
Deze periode start eigenlijk direct nadat een vrouw 12 maanden niet gemenstrueerd heeft. Tijdens deze periode is er vaak nog sprake van hormonale en fysieke veranderingen, zoals opvliegers en gewichtstoename.

Hormonale veranderingen en de stofwisseling

Vrouwen krijgen in hun leven dus te maken met verschillende hormonale veranderingen. Deze hormonale veranderingen hebben dus vaak gewichtstoename als gevolg. Maar hoe gaat dat in zijn werk? Waarom veroorzaken deze hormonale veranderen een toename in het gewicht?

Deze hormonale veranderingen hebben te maken met twee hormonen, namelijk progesteron en oestrogeen. Rondom de menopauze worden beide hormonen in verminderde mate geproduceerd. Dit is een geleidelijk proces: Tijdens de peri-menopauze gaat het progesteronniveau geleidelijk aan omlaag en de oestrogeengehaltes fluctueren. Later in de peri-menopauze gaan de eierstokken heel weinig oestrogeen produceren. Deze verminderde productie van oestrogeen heeft als gevolg de onregelmatige menstruatie waar de meeste vrouwen last van hebben in de peri-menopauze.

Productie oestrogeen

Tijdens de menopauze wordt de productie van oestrogeen in de eierstokken nog minder en uiteindelijk zal ook de menstruatie in zijn geheel stoppen. De productie van oestrogeen gaat elders in het lichaam verder. Er wordt in andere weefsels, zoals borst- en hersenweefsel, oestrogeen aangemaakt vanuit androgenen. De productie van oestrogeen in de eierstokken wordt dus zeer laag, maar de productie van oestrogeen in andere weefsels stijgt. De hoeveelheid oestrogeen in het bloed blijft echter zeer laag (2). Hoge en lage oestrogeenspiegels staan in verband met vetopslag. Rondom de menopauze zorgen de lage oestrogeengehaltes in het bloed voor vetopslag van visceraal vet: dit is vet in de buikholte en rondom de vitale organen. Visceraal vet is gerelateerd aan insulineresistentie, diabetes, hart- en vaatziekten en nog een tal aan andere gezondheidsproblemen (3).

Andere factoren

De veranderingen in de hormoonspiegels veroorzaken dus vetopslag van voornamelijk visceraal vet. Dit verschilt echter per individu. Niet elke vrouw komt kilo’s aan in gewicht.
Gemiddeld is de schatting dat vrouwen 1 à 2 kilo aankomen tijdens de peri-menopauze (4). Sommige vrouwen kunnen echter ook veel meer aankomen. Vrouwen die al met overgewicht kampen, hebben een grotere kans op meer gewichtstoename rondom de menopauze.

Er zijn echter nog meer factoren die de gewichtstoename rondom de menopauze bevorderen. Veel van deze factoren hebben ook weer te maken met hormonale veranderingen in het lichaam.

Minder verzadiging en meer honger

Rondom de menopauze hebben veel vrouwen last van een grotere eetlust door de hormonale veranderingen. Ook dit is vaak een factor die bijdraagt aan gewichtstoename in deze periode. Uit onderzoek blijkt dat het gehalte van het hormoon ghreline aanzienlijk hoger is onder vrouwen in de peri-menopauze. Het hormoon ghreline staat bekend als het ‘honger hormoon’ (5). 

De lage oestrogeenspiegels veroorzaken ook problemen in de functie van het hormoon leptine. Leptine is tevens verantwoordelijk voor een verzadigingsgevoel en regelt ook de eetlust en drang naar suiker (6,7). De meeste vrouwen reageren hierop door meer en vaker te gaan eten en hierdoor slaan zij ook meer vet op.

Insulineresistentie

Dalende oestrogeen tijdens de menopauze maken je gevoeliger voor insulineresistentie. Vrouwen in de menopauze hebben vaker een hoog nuchter insulinegehalte en insulineresistentie, wat zorgt voor gewichtstoename en een verhoogd risico op een heleboel aandoeningen, zoals diabetes en hart- en vaatziektes (6, 8).

Conclusie

De menopauze is iets wat je als vrouw helaas niet kunt voorkomen. Wel kun je ervoor zorgen dat de menopauze gepaard gaat met zo min mogelijk klachten en zo min mogelijk problemen met het gewicht.
De menopauze wordt gekenmerkt door een tal aan veranderingen in de hormonale huishouding en stofwisseling. Met de juiste hormoontherapie kun je een heleboel vervelende gevolgen van de menopauze voorkomen. Wanneer de stofwisseling en de hormoonhuishouding op de juiste manier wordt beïnvloed, kan men onder andere buikvet verminderen en de insulinegevoeligheid verbeteren (9).

Maar hoe doe je dat dan?

Nederland Slank biedt een persoonlijk voedingsplan gebaseerd op bloedonderzoek waarmee de stofwisseling en de hormoonbalans in het lichaam wordt gereguleerd. Dit voedingsplan bestaat uit normale, gezonde voeding en is gemakkelijk vol te houden. Veel vrouwen hebben na het volgen van het voedingsplan weinig of geen last meer van de gevolgen van de overgang én behalen hun streefgewicht.

Dus wil ook jij de menopauze zo klachtenvrij mogelijk door komen én wil jij al die overtollige kilo’s voorkomen of verhelpen? Vraag een gratis consult aan en Nederland Slank helpt je verder!

Gezond blijven na de menopauze, dat doe je zo!

De menopauze. Niemand zit er op te wachten. Zeker je man niet. Meer kilo's, meer snaaien, minder energie, no lust for life...... 

Maar even zonder dollen:

Na de menopauze zijn vrouwen gevoeliger voor gewichtstoename, insulineresistentie, een verhoogde bloedsuikerspiegel en verhoogde bloedvetten. Dus heb je een hoger risico op onder anderen het metabool syndroom, diabetes, hart- en vaatziekten, osteoporose en kanker.

Maar wat nou als we je vertellen dat je helemaal niet zo heel veel last hoeft te hebben van de menopauze, die kilo's, opvliegers en energie-dips!

Velen zijn je al voor gegaan! Lees het verhaal van Nel.

De meeste overgangsklachten die vrouwen ervaren zijn namelijk geen onontkoombaar gevolg van de menopauze zelf, maar van voedings- en leefstijl factoren!

En dat is goed nieuws. Want aan je voedingspatroon en leefstijl kun je zelf wat doen!

Dus wil je gezond blijven voor en na de menopauze? Lees dan verder of vraag meteen een consult aan... Wel zo makkelijk, want nu wordt het heel serieus.

Vraag vandaag nog een gratis consult aan

Taille weg? 

Een van de grootste zorgen van vrouwen in en na de overgang is dikker worden, vooral rond de buik. Vetopstapeling rond de taille na de menopauze is vaak het gevolg van een gebrek aan oestrogeen en relatief meer testosteron. De verandering in de hormoonhuishouding is dus heel erg van invloed op wat er gebeurt met je gezondheid en je gewicht voor, tijdens en na de menopauze.

Wanneer je hormoonhuishouding dusdanig is verstoord, zorgt dit voor problemen. Raakt je hormoonhuishouding alleen verstoord door het onontkoombare effect van de menopauze of heb je er zelf ook nog invloed op?

Bij vrouwen in de postmenopauze is een hogere concentratie van oestradiol in het bloed gelinkt aan minder buikvet, terwijl een hogere concentratie van oestron gelinkt is aan meer vetopslag rond de taille (Goss AM, 2012).

Oestron wordt aangemaakt uit testosteron en deze aanmaak wordt vooral verhoogd door bepaalde leefstijl factoren (voeding en beweging). Dus zowel te weinig oestrogeen (oestradiol) als te veel oestrogeen (oestron) is een oorzaak van gewichtstoename – en vooral meer vetopslag rond de buik! – bij vrouwen na de menopauze.

Ook veel andere hormonen, zoals insuline, het groeihormoon, cortisol (stresshormoon), schildklierhormoon en melatonine, regelen mee in het reguleren van ons metabolisme (Comitato R, 2015). Wanneer deze hormonen voor en tijdens de menopauze al verstoord zijn heeft dit dus ook een negatief effect op je gezondheid en gewicht na de menopauze.

De activiteit van hormonen en de hormonale balans wordt vooral verstoord door ongezonde eet- en leefgewoonten. Gewichtstoename, vetopstapeling en spierverlies tijdens en na de menopauze kunnen voorkomen worden door een gezonde leefstijl.

Oorzaken van verstoorde geslachtshormonen op een rij:

  • overgewicht, te veel buikvet
  • gebrek aan beweging
  • onvoldoende blootstelling aan zonlicht overdag
  • chronische, psychische en lichamelijke stress
  • insulineresistentie (te vaak en te veel eten)
  • te hoge inname van koolhydraten en suikers
  • een gebrek aan omega-3 vetzuren

Geen overgewicht na de menopauze? Dat doe je zo!

We weten allemaal dat al die extra kilo's niet gezond zijn. Wat is nu precies het effect van overgewicht op onze gezondheid voor en na de menopauze?

Overgewicht verlaagt de algemene levenskwaliteit en verhoogt het risico op ernstige ziektebeelden, zoals hart- en vaatziekten, diabetes, kanker, gewrichtsklachten, osteoporose en depressie. De preventie van overgewicht na de menopauze vormt de basis voor een goede gezondheid.

Wacht dus niet tot je te zwaar bent, maar start vandaag nog!

Niet alleen het verminderen van vetweefsel heeft een gunstig effect op het metabolisme, ook de voedings- en leefstijl factoren die bijdragen aan gewichtsverlies of voor een gezonde lichaamssamenstelling zorgen, spelen een sleutelrol in de bescherming tegen metabole, hormonale, immunologische en neurologische aandoeningen.

Wat eet je tijdens de menopauze? 

Een andere belangrijke factor voor het voorkomen van overgewicht en een verstoord metabolisme na de menopauze is een goed gevarieerde en gebalanceerde voeding. Met name de inname van voldoende fyto-oestrogenen is heel belangrijk. Fyto-oestrogenen kunnen de functies van oestrogeen namelijk deels overnemen (en de gevolgen van een gebrek aan oestrogeen compenseren) en aan de andere kant te veel 'verkeerd' oestrogeen voorkomen.

Een gebrek aan fyto-oestrogenen verstoort het vet- en glucosemetabolisme en de hormoonbalans en kan overgewicht, vetopstapeling en diabetes veroorzaken (Andreoli MF, 2015).

Fyto-oestrogenen waren rijkelijk aanwezig in de oorspronkelijke natuurlijke voeding van de mens: groenten, fruit, wortels, knollen, bladeren, zaden en bessen. Een gebrek aan fyto-oestrogenen in ons huidige moderne westerse voedingspatroon is volgens sommige onderzoekers een van de oorzaken van metabole en hormonale aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, osteoporose, kanker en hersenaandoeningen (Griffiths K, 2014; Sunita P, 2011).

Voedingsmiddelen die rijk zijn aan fyto-oestrogenen bevatten ook nog veel andere voedingsstoffen die belangrijk zijn voor het metabolisme en de hormonale balans, zoals vezels, vitaminen en mineralen. Geïsoleerde fyto-oestrogenen in supplementen hebben niet hetzelfde veelzijdige effect als de volledige voedingsmiddelen. 

Adviezen die het risico op overgewicht, vetopstapeling en spierverlies verlagen op een rij:

  • regelmatig matig-intensieve beweging (in de buitenlucht!)
  • veel groenten en fruit eten
  • minder koolhydraatrijke voeding en minder maaltijdmomenten
  • omega-3 rijke voeding
  • voldoende fyto-oestrogenen in de voeding

Zwakke botten na de menopauze?

Vrouwen hebben na de menopauze een sterk verhoogd risico op osteoporose, het verlies van botmassa, met als gevolg een verhoogd risico op botbreuken (Watts NB, 2018).

Osteoporose wordt in de reguliere zorg nog altijd beschouwd als het gevolg van te weinig oestrogeen en een gebrek aan calcium (in de voeding). Maar in hoeverre klopt dit?

Uit onderzoek blijkt dat een heel belangrijke factor bij botafbraak heeft te maken met chronische ontsteking (inflammatie) (Iqbal J, 2016).

Fyto-oestrogenen en polyfenolen in de voeding zijn – naast beweging – de sleutelfactoren voor het voorkomen van botverlies na de menopauze. Ze hebben een oestrogeen effect in de botten en kunnen een gebrek aan oestrogeen compenseren. Ze hebben bovendien een positief effect op de metabole factoren die de botopbouw verstoren, zoals chronische inflammatie, een verstoorde darmflora, overgewicht en een hoge bloedsuikerspiegel (Zheng X, 2016; Nicolin V, 2019).

Melk voor sterke botten..?

Melk is goed voor elk en je krijgt er sterke botten van. Het klassieke voedingsadvies voor de preventie van osteoporose..

Maar wist je dat noch zuivelproducten, noch calciumsupplementen de botdichtheid verhogen en ook geen botafbraak en botbreuken kunnen voorkomen (Lanou AJ, 2005; Winzenberg T, 2006; Bischoff-Ferrari HA, 2011)?

Calcium is belangrijk voor de botten, maar het zit normaal voldoende in de voeding, en nee niet perse in zuivel, maar vooral in plantaardige voeding, zoals groene groentes. Het is vooral belangrijk dat het in de botten wordt opgenomen. Dat wordt geregeld door andere voedingsfactoren, zoals vitamine D, vitamine K, magnesium, omega-3 vetzuren en isoflavonen.

Uit enkele onderzoeken blijkt dat een voedingspatroon met veel dierlijke eiwitten het risico op botbreuken bij postmenopauzale vrouwen verhoogt, vergeleken met voeding rijk aan plantaardige eiwitten (Sellmeyer DE, 2001; Frassetto LA, 2000).

Dierlijke eiwitten, zoals vlees en zuivelproducten, verhogen de afbraak en uitscheiding van calcium. Een voedingspatroon met veel dierlijke eiwitten en weinig plantaardige voedingsmiddelen zorgt voor meer afbraak van calcium en dus voor botafbraak.

Dus voor alle vrouwen voor, tijdens en na de menopauze die osteoporose willen voorkomen, geldt het volgende:

  • ga lekker bewegen en je botten en spieren gebruiken
  • eet gevarieerd, veel groene groentes en niet te veel dierlijke eiwitten
  • neem voldoende vitamine D en omega-3 
  • en kijk uit met te veel zuivelproducten!

Borstkanker en de menopauze

Bij veel vrouwen in de menopauze is er ook een angst voor het krijgen van borstkanker. Vrouwen hebben na de menopauze op zich geen verhoogd risico op borstkanker vergeleken met voor de menopauze. Het zijn vooral leefstijl factoren die de kans op borstkanker na de menopauze verhogen, met als belangrijkste risicofactoren overgewicht, een ongezond voedingspatroon, een gebrek aan beweging en te veel alcohol (Dartois L, 2016; Sebastiani F, 2016; Peters TM, 2009).

Al deze leefstijl factoren zijn gelinkt aan te veel oestrogeen. Te veel oestrogeen verhoogt het risico op borstkanker. Een hoge concentratie oestradiol in het bloed verdubbelt het risico op borstkanker bij vrouwen na de menopauze, vergeleken met een lage concentratie oestradiol (Key T, 2002).

Ja, ik wil gezond blijven tijdens en na de menopauze!

Wil jij ook gezond, slank en zonder vervelende klachten de menopauze doorkomen? Wil jij geen vervelende vetband (meer) rondom je buik en het risico op osteoporose en borstkanker verkleinen? Wil jij gewoon goed, gelukkig en energiek voelen, ondanks je leeftijd? Kom dan in actie!

Vraag vandaag nog een gratis consult aan

Referenties:

  • [1] Laven JS. (2015). Genetics of Early and Normal Menopause. 
  • [2] E. R. Simpson, M. Misso, K. N. Hewitt, R. A. Hill, W. C. Boon, M. E. Jones, A. Kovacic, J. Zhou, C. D. Clyne. (2005). Estrogen—the Good, the Bad, and the Unexpected
  • [3] Mauvais-Jarvis F, Clegg DJ, Hevener AL. (2013). The role of estrogens in control of energy balance and glucose homeostasis.
  • [4] Lovejoy JC. (1998). The influence of sex hormones on obesity across the female life span.
  • [5] Sowers MR, Wildman RP, Mancuso P, Eyvazzadeh AD, Karvonen-Gutierrez CA, Rillamas-Sun E, Jannausch ML. (2008). Change in adipocytokines and ghrelin with menopause.
  • [6] Boonyaratanakornkit V, Pateetin P. (2015). The role of ovarian sex steroids in metabolic homeostasis, obesity, and postmenopausal breast cancer: molecular mechanisms and therapeutic implications.
  • [7] Fernando Lizcano, Guillermo Guzmán. (2014). Estrogen Deficiency and the Origin of Obesity during Menopause.
  • [8] Proudler AJ, Felton CV, Stevenson JC. (1992). Ageing and the response of plasma insulin, glucose and C-peptide concentrations to intravenous glucose in postmenopausal women.
  • [9] Salpeter SR, Walsh JM, Ormiston TM, Greyber E, Buckley NS, Salpeter EE. (2006). Meta-analysis: effect of hormone-replacement therapy on components of the metabolic syndrome in postmenopausal women.
  • Andreoli MF, Stoker C, Rossetti MF, et al. Withdrawal of dietary phytoestrogens in adult male rats affects hypothalamic regulation of food intake, induces obesity and alters glucose metabolism. Mol Cell Endocrinol. 2015 Feb 5;401:111-9.
  • Bischoff-Ferrari HA, Dawson-Hughes B, Baron JA, et al. Milk intake and risk of hip fracture in men and women: a meta-analysis of prospective cohort studies. J Bone Miner Res. 2011 Apr;26(4):833-9.
  • Comitato R, Saba A, Turrini A, et al. Sex hormones and macronutrient metabolism. Crit Rev Food Sci Nutr. 2015;55(2):227-41.
  • Dartois L, Fagherazzi G, Baglietto L, et al. Proportion of premenopausal and postmenopausal breast cancers attributable to known risk factors: Estimates from the E3N-EPIC cohort. Int J Cancer. 2016 May 15;138(10):2415-27.
  • Frassetto LA, Todd KM, Morris RC Jr, et al. Worldwide incidence of hip fracture in elderly women: relation to consumption of animal and vegetable foods. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2000 Oct;55(10):M585-92.
  • Goss AM, Darnell BE, Brown MA, et al. Longitudinal associations of the endocrine environment on fat partitioning in postmenopausal women. Obesity (Silver Spring). 2012 May;20(5):939-44.
  • Iqbal J, Yuen T, Sun L, et al. From the gut to the strut: where inflammation reigns, bone abstains. J Clin Invest. 2016 Jun 1;126(6):2045-8.
  • Key T, Appleby P, Barnes I, et al. Endogenous sex hormones and breast cancer in postmenopausal women: reanalysis of nine prospective studies. J Natl Cancer Inst. 2002 Apr 17;94(8):606-16.
  • Lanou AJ, Berkow SE, Barnard ND. Calcium, dairy products, and bone health in children and young adults: a reevaluation of the evidence. Pediatrics. 2005 Mar;115(3):736-43.
  • Lanou AJ. Soy foods: are they useful for optimal bone health? Ther Adv Musculoskelet Dis. 2011 Dec;3(6):293-300.
  • Nicolin V, De Tommasi N, Nori SL, et al. Modulatory Effects of Plant Polyphenols on Bone Remodeling: A Prospective View From the Bench to Bedside. Front Endocrinol (Lausanne). 2019 Jul 23;10:494.
  • Peters TM, Schatzkin A, Gierach GL, et al. Physical activity and postmenopausal breast cancer risk in the NIH-AARP diet and health study. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2009 Jan;18(1):289-96.
  • Sebastiani F, Cortesi L, Sant M, et al. Increased Incidence of Breast Cancer in Postmenopausal Women with High Body Mass Index at the Modena Screening Program. J Breast Cancer. 2016 Sep;19(3):283-291.
  • Sellmeyer DE, Stone KL, Sebastian A, et al. A high ratio of dietary animal to vegetable protein increases the rate of bone loss and the risk of fracture in postmenopausal women. Study of Osteoporotic Fractures Research Group. Am J Clin Nutr. 2001 Jan;73(1):118-22.
  • Sunita P, Pattanayak SP. Phytoestrogens in postmenopausal indications: A theoretical perspective. Pharmacogn Rev. 2011 Jan;5(9):41-7.
  • Watts NB. Postmenopausal Osteoporosis: A Clinical Review. J Womens Health (Larchmt). 2018 Sep;27(9):1093-1096.
  • Winzenberg T, Shaw K, Fryer J, et al. Effects of calcium supplementation on bone density in healthy children: meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ. 2006 Oct 14;333(7572):775.
  • Zheng X, Lee SK, Chun OK. Soy Isoflavones and Osteoporotic Bone Loss: A Review with an Emphasis on Modulation of Bone Remodeling. J Med Food. 2016 Jan;19(1):1-14.