Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS)

bannerimage

Polycysteus Ovarium Syndroom, ook wel PCOS, is een complexe endocriene gynaecologische aandoening. Maar wat wordt hiermee bedoeld? PCOS is een hormonale aandoening aan het inwendig geslachtsorgaan bij de vrouw.

PCOS komt veel voor, in elk geval vaker dan men denkt. Onderzoek heeft aangetoond dat 1 op de 4 jonge vrouwen polycysteuzeeierstokken heeft (eierstokken met veel kleine cysten)...

Het wordt gekoppeld aan verschillende gezondheidsproblemen zoals overgewicht, insulineresistentie, onvruchtbaarheid en nog veel meer klachten.

Aanpassingen in het voedingspatroon en in de leefstijl zijn het belangrijkst voor de behandeling van het syndroom. De vruchtbaarheidskans en het risico op gezondheidsproblemen kan namelijk op lange termijn verminderd worden, door de juiste veranderingen in het eet- en leefpatroon.

In dit artikel bespreken we het volgende:

Hoe werkt een normale menstruatiecyclus?

Kenmerken en symptomen van PCOS

Diagnose PCOS

De invloed van PCOS op het leven

Voeding die PCOS kan verminderen

PCOS maar geen overgewicht?

Vraag vandaag nog een gratis consult aanpcos

Hoe werkt een normale menstruatiecyclus?

Om een duidelijk beeld te krijgen van wat er bij PCOS gebeurt, is het allereerst handig om te weten hoe een normale menstruatiecyclus werkt. De menstruatie ontstaat door een ingewikkelde handeling tussen verschillende organen die samenwerken in het lichaam.

De organen die een rol spelen bij de menstruatie:

  • De hypothalamus; bevindt zich aan de onderkant van de hersenen. De hypothalamus is de hoofd-regelaar van de menstruatie. Het geeft een zogenaamd “boodschapper-hormoon” door aan de hypofyse.

  • De hypofyse; bevindt zich nog onder de hypothalamus. Door de “boodschap” van de hypothalamus, wordt de hypofyse aangezet om verschillende hormonen te produceren, die via het bloed naar de eierstokken worden vervoerd.

  • De eierstokken; De hormonen die door de hypofyse gemaakt worden, zijn verantwoordelijk voor de ei-rijping en de eisprong. Bij een normale menstruatie treedt de eisprong op in het midden van de menstruatiecyclus. Deze eisprong zorgt ervoor dat de eierstokken naast oestrogeen (zorgt voor groei van baarmoederslijmvlies) ook progesteron (zorgt voor uitrijping van baarmoederslijmvlies) maken.

  • De baarmoeder; Progesteron zorgt ervoor dat het baarmoederslijmvlies voldoende voedingsstoffen gaat bevatten voor een eventueel bevruchte eicel. Wanneer de eicel niet bevrucht wordt, daalt de hoeveelheid oestrogeen en progesteron in het bloed ook weer.

De gevolgen van de daling in oestrogeen en progesteron, zijn de afstoting van het baarmoederslijmvlies en een bloeding; de menstruatie.

pcos

Kenmerken en symptomen bij PCOS

PCOS is geen ziekte, maar een syndroom. Dit betekent dat er sprake is van meerdere symptomen die niet bij elke vrouw hoeven voor te komen. De symptomen die iemand met PCOS ervaart, kunnen dus per vrouw verschillen.

De meest voorkomende symptomen bij PCOS zijn  menstruaties met grote onregelmatige tussenpozen, onvruchtbaarheid, een teveel aan mannelijke hormonen, en meervoudige cysten in de eierstokken (Polycysteuze Ovaria).

Ook kunnen er andere kenmerken voorkomen, zoals acne, (over)beharing (op vreemde plaatsen, dit wordt ook wel hirsutisme genoemd), overgewicht of gewichtstoename. 

Daarbij komen er vaak metabole afwijkingen voor in het lichaam, zoals insulineresistentie en dyslipidemie (uiteenlopende stoornissen in de vetstofwisseling).

De symptomen die voor kunnen komen bij PCOS veroorzaken verschillende gezondheidsproblemen en verhogen de kans op het krijgen van bijvoorbeeld diabetes type 2, cardiovasculaire aandoeningen (hart- en vaatziekten), en endometrium-kanker (baarmoederkanker).

thyroid-1405039_1280

Diagnose PCOS

Het stellen van de diagnose voor PCOS is erg lastig. Om de diagnose voor PCOS vast te kunnen stellen, moeten namelijk alle kenmerken en verschijnselen die een persoon heeft goed in kaart gebracht worden.

Wanneer de arts een vermoeden heeft voor de diagnose PCOS bij een patiënt, volgt er eerst een doorverwijzing naar een gynaecoloog. De gynaecoloog maakt dan een echo van de eierstokken om te controleren of er sprake is van cysten (vochtblaasjes).

Het komt bij PCOS vaak voor dat er vochtblaasjes groeien op de eierstokken, waardoor de eisprong (ovulatie) uit kan blijven of minder vaak voor komt. Door het ontbreken van een eisprong, wordt de vruchtbaarheid sterk verminderd.

Maar ook wanneer er geen vochtblaasjes zichtbaar zijn op de eierstokken kan er sprake zijn van PCOS. Wanneer dit het geval is, wordt de diagnose vaak gesteld op basis van de combinatie van symptomen die de persoon heeft. Daarnaast is het belangrijk om uit te sluiten dat het gaat om andere ziekten die ongeveer dezelfde symptomen vertonen als bij PCOS.

ovary

Invloed van PCOS op het leven

PCOS kan een belangrijke invloed hebben op het leven van een vrouw. Denk maar aan dingen als:

  • De onzekerheid om zwanger te kunnen worden

  • De opgave om af te kunnen vallen, aangezien dit bij mensen met PCOS vaak moeizamer gaat

  • De noodzaak om hormoon-medicatie te gebruiken

  • De mogelijke ziekenhuisbezoeken tijdens de behandeling; En de eventuele herhaaldelijke teleurstelling dat een behandeling niet is gelukt

Al deze situaties hebben ieder op zich een invloed op het leven van een vrouw en kunnen emotioneel dan ook erg zwaar zijn.

Daarbij kunnen ook overbeharing, acné en overgewicht een belangrijke invloed hebben. Het lukt vaak niet om deze symptomen naar tevredenheid te behandelen, waardoor ook het sociale leven negatief beïnvloed kan worden.

Het is belangrijk dat deze emoties besproken kunnen worden met bijvoorbeeld een partner, familie(leden), vrienden of kennissen. Het zal erg opluchten om erover te praten, aangezien de emoties gedeeld kunnen worden, in plaats van voor zich gehouden moeten worden. Hoogstwaarschijnlijk voelt de persoon zich dan minder “eenzaam” door het syndroom.

Voeding bij PCOS

Er bestaan (in de reguliere wereld) geen standaard voedingsprotocollen of richtlijnen voor mensen met PCOS.

Wanneer je kijkt naar de invloed van voeding op PCOS, wordt de nadruk voornamelijk gelegd op een verantwoordelijk, gezond en gevarieerd eetpatroon en (het aanhouden of bereiken van) een gezond gewicht. Dat wordt regulier vooral geassocieerd met veel groente eten.

Maar is het eten van meer groente wel voldoende om de strijd tegen PCOS aan te gaan? Of zijn er nog andere adviezen die belangrijk zijn voor de behandeling van PCOS?

gezonde voeding

Insulineresistentie

Uit onderzoek blijkt dat insulineresistentie een belangrijke rol speelt bij PCOS. Ongeveer 95% van de vrouwen die PCOS met daarbij overgewicht hebben, lijdt aan insulineresistentie. 

Insulineresistentie is de oorzaak van de meeste symptomen bij PCOS, het verhoogt het risico op het ontwikkelen van het metabool syndroom, hart- en vaatziekten en diabetes type 2.

Daarnaast veroorzaakt de hyperinsulinemie (wat bijdraagt aan metabole afwijkingen) een verhoogde concentratie androgenen in het bloed. Het verlagen van het insulinegehalte en het verbeteren van de insulinegevoeligheid is daarom de eerste stap die genomen moet worden.

Aanpassing van voeding verbetert de reproductieve en de metabole risicofactoren bij vrouwen met PCOS.

Dieet bij PCOS?

Na 4 tot 12 weken PCOS-dieet laten verschillende onderzoeken een duidelijke verbetering zien in de hormonale en metabole parameters bij vrouwen met PCOS en overgewicht.

De SHBG – (Sex Hormone Binding Globuline, een eiwit dat inactieve hormonen via het bloed door het lichaam transporteert) – spiegel steeg. Het vrije androgeen (mannelijke geslachtshormoon), het insulinegehalte en het IGF-1 (insuline groeifactor) daalden.

Bij 30% van de vrouwen nam overbeharing af, keerde de menstruatiecyclus terug, en verbeterden de glucosetolerantie en het risico op hart- en vaatziekten. Door het terugkeren van de menstruatie wordt de kans om zwanger te kunnen worden natuurlijk sterk vergroot!

Een eiwitrijk dieet met weinig koolhydraten heeft een positief effect op gewichtsverlies en verbetert de metabole- en reproductieve disfunctie bij PCOS.

Bij een eiwitrijk dieet is het verlies van buikvet (als onderdeel van het totale gewichtsverlies), na 1 jaar het grootst. Bij vrouwen met PCOS, wordt vaak een dieet ingezet waarbij gelet wordt op de Glycemische Lading (GL).

Vetten en Omega-vetzuren

Voor de behandeling van PCOS  is het ook belangrijk wat voor soort vet er gegeten wordt. Een hoge inname van transvetten en verzadigde vetten kunnen dyslipidemie (een afwijking in de hoeveelheid vetten in het bloed) en hyperinsulinemie (een stofwisselingsziekte waarbij de insulinespiegels in het bloed verhoogd zijn) veroorzaken.

Ook kan het risico op diabetes en het metabool syndroom verhoogd worden door te hoge inname van ongezonde vetten. Omega-3 daarentegen, geeft vrouwen met PCOS verschillende gezondheidsvoordelen, zoals een afname van:

  • Hyperinsulinemie

  • Triglyceriden; vetten die vooral energie leveren

  • Leververvetting; het steeds meer opslaan van vet in de levercellen

  • Androgenen

  • BMI (Body Mass Index)

  • Ontsteking

  • Depressie

Daarnaast zijn omega-3 vetzuren belangrijk bij de productie van prostaglandines. Prostaglandines zijn nodig voor het produceren van hormonen en regelen veel processen in het lichaam, zoals ontstekingen en het voorbereiden op bevallingen. 

Om deze reden is het voor vrouwen met PCOS extra belangrijk om dagelijks voldoende omega-3 vetzuren binnen te krijgen. Dit kan via de voeding, maar ook via supplementen.

In een onderzoek is gekeken naar de hoeveelheid omega-3 vetzuren en de verhouding tussen omega-6 en omega-3 vetzuren in het bloed. Er werd gevonden dat vrouwen met een betere verhouding van omega-6 en omega-3 vetzuren meer mannelijke hormonen in het bloed hadden.

Daarbij zou een lagere hoeveelheid omega-3 vetzuren samengaan met een slechter lipidenprofiel (hoeveelheid vetten) in het bloed.

Extra inname van omega-3 vetzuren, kan daarom helpen om de hogere concentratie van mannelijke geslachtshormonen bij vrouwen met PCOS te verlagen.

Gezonde-vetten-300x300

Lage carnitine (aminozuur) spiegel

Bij vrouwen die geen overgewicht hebben maar wel PCOS, heeft een verlaagde aminozuurspiegel mogelijk verband met hyperandrogenisme (een hormonale afwijking die zorgt voor verhoogde androgenen) en insulineresistentie. Er werd een verband aangetoond tussen de L-carnitinespiegel en de concentraties vrije androgenen en SHBG.

Er werd aangetoond dat wanneer de L-carnitinespiegel hoger was, dit een lagere hoeveelheid vrije androgenen en een hogere hoeveelheid SHBG betekent. De hoeveelheid SHBG bleek hierbij een goede voorspeller te zijn met betrekking tot de bloedspiegel voor L-carnitine.

Melk en IGF-1 (Insulin Growth Factor 1)?

Bij een 8 jaar durend onderzoek werd een grote groep (van 18.555 vrouwen) gevolgd, die geen problemen hadden met de vruchtbaarheid.

Onderzoek toont aan dat de vruchtbaarheid bij vrouwen, beïnvloed kan worden door het soort melkproduct dat ze binnenkrijgen. Bij het gebruik van melk met een laag vetgehalte, werd een verhoogd risico op onvruchtbaarheid gezien.

Dit risico ging omlaag bij het gebruik van melk met een hoog vetgehalte. Hiervoor is de verklaring van de onderzoekers: de hormoonbalans van melk verandert wanneer er vet uit gehaald wordt, en dat heeft invloed op de vrouwelijke geslachtshormonen.

melk

Om de melkproductie van koeien te verhogen, worden er bij de koeien vaak groeihormonen en antibiotica ingespoten. Resten van de groeihormonen en antibiotica kunnen vervolgens in de melk terecht komen.

Wanneer de melk gedronken wordt, kan ook dit een invloed hebben op de vruchtbaarheid. Één van de hormonen die de koeien toegediend worden, is de Insulin Growth Factor 1 (IGF-1). Deze heeft dezelfde structuur als insuline, en zorgt voor een stijging van het insulinegehalte en het IGF-1 in het lichaam.

Voor vrouwen met PCOS is deze situatie niet wenselijk, omdat zij al een verstoorde hormoonhuishouding hebben.

Voor vrouwen kan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid calcium (1 gram per dag) prima behaald worden, door te kiezen voor andere calciumbronnen:

  • Groene groenten; bijv. broccoli en boerenkool

  • Vis; waarvan vooral zalm

  • Zaden; bijv, lijnzaad, sesamzaad en chiazaad

  • Eventueel alternatieve bronnen; plantaardige “melk”producten

groene groenten en zalm

Gluten-sensibiliteit en de invloed op PCOS

PCOS is een laaggradige ontsteking die in verband wordt gebracht met insulineresistentie.

Vrouwen met PCOS hebben hogere CRP-waardes, onafhankelijk van het BMI (Body Mass Index) dat zij hebben. De CRP-waardes geeft ook wel het gehalte C-reactief proteïne aan. Het is een eiwit dat bij infecties wordt aangemaakt door de lever. De CRP-waardes geven een aanwijzing over de aanwezigheid van een ontsteking(proces) of infectie in het lichaam.

Daarnaast wordt er geopperd dat het dagelijks eten van tarweproducten en andere graansoorten, chronische en auto-immuunziekten kan veroorzaken. Voor meer duidelijkheid over de verbinding tussen gluten en PCOS, is verder onderzoek noodzakelijk.

Insulinepieken en insulineresistentie worden verminderd bij een dieet met een hoog vezelgehalte. Vezels normaliseren ook het glucosegehalte in het bloed. Wanneer vrouwen met PCOS veel vezelrijke groenten en fruit eten, hebben ze een hoog gehalte SHBG in het bloed. SHBG hecht zich aan hormonen, met het doel om ze inactief te maken.

Veel vrouwen met PCOS, hebben een hoog insulinegehalte, waardoor de lever minder SHBG gaat aanmaken. Hierdoor zijn er meer vrije-androgenen in het lichaam actief, wat een negatief effect heeft op de ovariële functie (eisprong), en overbeharing (hirsutisme) en acne kan veroorzaken.

gluten-1

Micronutriënten en PCOS

Micronutriënten zijn bij veel processen in het lichaam betrokken, en zijn onmisbaar voor een goede gezondheid. Micronutriënten zijn onder andere: vitaminen, mineralen en spoorelementen. Er zijn een aantal micronutriënten nuttig bij het verminderen van de PCOS-symptomen en het vergroten van de kans op een zwangerschap.

Veel vrouwen met PCOS blijken bij bloedonderzoek, vaak te lage waarden van verschillende micronutriënten te hebben (zoals aan B12, B6 en foliumzuur bijvoorbeeld).

Dit kan ook zorgen voor een verhoogde homocysteïne waarde in het bloed. Homocysteïne is een aminozuur in het bloed, dat ontstaat in het lichaam bij de opbouw en afbraak van eiwitten. Een verhoogde homocysteïne waarde in het bloed, is een risicofactor voor hart- en vaatziekten.

Vitamine B12 is als co-enzym betrokken bij de methylering (verandering reactie) naar methionine (een zwavel-houdend aminozuur). Wanneer iemand een B12-tekort heeft, gaat dit proces achteruit en stijgt de homocysteïne-spiegel dus. Een verhoogde homocysteïne-spiegel, geeft een groter risico op onvruchtbaarheid.

Vegetariërs of veganisten hebben een grotere kans op een vitamine B12 tekort, daarom is het belangrijk dat ze dit via bijv. supplementen (meer) binnenkrijgen. Bij vrouwen met PCOS is een lage B12 status, een mogelijke aanwijzing voor adipositas (abnormale toename van vetweefsel) en insulineresistentie.

In een onderzoek werd aangetoond dat bij vrouwen met PCOS die overgewicht hadden en insulineresistent waren, een lagere hoeveelheid vitamine B12 aanwezig was, in tegenstelling tot vrouwen met PCOS die geen overgewicht hadden en insulinegevoelig waren.

Bij vrouwen met PCOS komt een lage vitamine D status vaak voor. Vitamine D is als hormoon betrokken bij de werking van insuline. Ook heeft vitamine D invloed op de voortplanting; het is betrokken bij de rijping en de ontwikkeling van het follikel (blaasje). Suppletie (aanvullen) van vitamine D door bijv. supplementen, verbetert bij vrouwen met PCOS de ovulatie en de bevruchting.

vitaminen

Mineralen bij PCOS

Mineralen zoals zink en magnesium zijn ook vaak aan de lage kant. Bij vrouwen met PCOS heeft de suppletie (aanvullen) van beide mineralen een positief effect.

Het risico op PCOS is een stuk groter bij een tekort aan magnesium, dan bij een normale magnesiumwaarde in het lichaam. Zink is een mineraal dat van belang is bij de insuline-aanmaak. Zink zet in combinatie met magnesium, suiker om in energie en zorgt zo voor een optimale werking van insuline.

Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen met een hogere zinkinname, 10% minder kans hebben op het ontwikkelen van diabetes type 2. Ook zink draagt bij aan een verbeterde vruchtbaarheid. Chroom is een belangrijk sporenelement, dat betrokken is bij de koolhydraatstofwisseling en het verbeteren van de insulinegevoeligheid. Een chroomtekort wordt in verband gebracht met een verstoorde glucose-, insuline- en vetstofwisseling.

Bepaalde symptomen van PCOS kunnen door supplementen verminderen, maar de supplementen kunnen nooit dienen als vervanging van een gevarieerd (gepersonaliseerd) en gezond eet- en beweegpatroon.

supplementen

PCOS maar geen overgewicht?

Heeft u PCOS, maar geen overgewicht? Ook in dat geval kan Nederland Slank helpen!

Een persoonlijk voedingsplan kan een groot verschil maken. Met de juiste voeding kun je ervoor zorgen dat de insuline gevoeligheid in het lichaam verbetert en zo PCOS behandelen op een natuurlijke, duurzame manier.

Dus wacht niet langer en neem contact op met Nederland Slank!

Vraag vandaag nog een gratis consult aan